Waar komt het woord mantelzorg eigenlijk vandaan?

D

e term mantelzorg is niet zomaar gekozen. Het is een beeldende term die verwijst naar een beschermende mantel: iets wat warmte, veiligheid en geborgenheid biedt. Als mantelzorger sla je symbolisch zo’n mantel om iemand heen uit liefde, zorg en verantwoordelijkheid. Het klinkt zacht en liefdevol. En dat ís het vaak ook. Maar het vertelt niet het hele verhaal.

In het Nederlands kennen we ook de uitdrukking “de mantel der liefde”  een manier om te zeggen dat liefde fouten en tekortkomingen kan bedekken. Dat je uit genegenheid over dingen heenstapt, vergeeft, begrijpt. Beide uitdrukkingen roepen een vergelijkbaar beeld op: de mantel als symbool van liefde en bescherming.

Maar er zit een belangrijk verschil tussen de twee.

De mantel van zorg is zwaar
Waar de mantel der liefde vooral draait om emotionele mildheid en idealisme, gaat mantelzorg over iets veel concreters. Het betekent: zorgen voor een naaste vaak langdurig, intensief en met grote toewijding. Niet zelden ten koste van jezelf. Het is fysiek zwaar, emotioneel uitputtend en soms ook gewoon eenzaam. Het vraagt eindeloos veel geduld, flexibiliteit en veerkracht.

Liefde als basis, maar lang niet altijd genoeg 
Veel mantelzorgers beginnen vanuit liefde. Ze willen er zijn voor de ander. Maar onderweg komen ze zichzelf tegen. Want liefde maakt niet onuitputtelijk. Liefde lost geen bureaucratie op, of slapeloze nachten, of het gemis aan vrije tijd en eigen ruimte. Daarom vinden sommigen de term mantelzorg te romantisch. Alsof het alleen maar mooi en vanzelfsprekend is. Terwijl de realiteit vaak rauw, complex en zwaar is.

Meer dan liefde
Liefde speelt een rol in mantelzorg maar mantelzorg gaat óók over verantwoordelijkheid, grenzen, overbelasting, schuldgevoel, doorzetten, en soms niet meer kunnen. En dat verhaal verdient het om gehoord te worden – zonder filter van alleen maar idealisme.