Tussen het oude en het nieuwe, de liminale fase van mantelzorg

T

oen de arts ons vertelde dat mijn partner ongeneeslijk ziek was, voelde het alsof de grond onder mijn voeten wegzakte. Het leven dat we kenden, onze plannen, gewoontes en vanzelfsprekendheden, was in één klap voorbij. Maar het nieuwe leven, zonder hem, was er nog niet. Ik belandde in een vreemde tussenzone. Pas later leerde ik dat daar een woord voor bestaat: liminaliteit.

Liminaliteit is die fase tussen ‘niet meer’ en ‘nog niet’. Het is geen rustige wachtkamer, maar eerder een ruimte vol vragen, onzekerheid en onduidelijke regels. Je weet dat alles anders gaat worden, maar je hebt geen idee hoe of wanneer.

In die periode gebeurde er iets opmerkelijks. Mensen om ons heen, familie, vrienden, soms zelfs zorgprofessionals, keken vaak naar mij. Alsof ik degene was die de weg moest wijzen, het overzicht moest bewaren en de angst moest temperen. Terwijl ik zelf ook niet wist welke kant we op gingen. Het voelde soms alsof ik ongemerkt in een leidersrol was geschoven. Verwacht werd dat ik gerust zou stellen, dat ik helder zou communiceren, dat ik de praktische én emotionele regie had. Ik was ineens degene die veranderpijn moest verzachten, niet alleen voor mijn partner, maar ook voor iedereen eromheen.

Dat is de paradox van liminaliteit in mantelzorg: je staat zelf op losse schroeven, maar de buitenwereld verwacht dat jij stevig blijft staan, het oplost en het regelt.

Er zijn momenten geweest waarop ik dat kon. Waarop ik sterk was, de puzzel legde, de juiste woorden vond. Maar er waren ook momenten dat ik het niet wist, dat ik zelf een arm om me heen nodig had. Dat is misschien wel de grootste les die ik uit die tijd heb meegenomen, ook als mantelzorger mag je ruimte vragen, steun zoeken en toegeven dat je het even niet weet.

Liminaliteit is geen wedstrijd in wie het meest standvastig kan zijn. Het is een fase waarin je leert leven met onzekerheid. Waarin je ontdekt dat je niet alles hoeft te dragen, ook al lijkt de wereld dat van je te verwachten. Misschien is dat wel de enige manier om erdoorheen te komen, niet door de pijn en onzekerheid weg te nemen, maar door er samen in te staan.